{"id":1417,"date":"2022-02-02T11:13:05","date_gmt":"2022-02-02T10:13:05","guid":{"rendered":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/?p=1417"},"modified":"2024-04-17T14:29:28","modified_gmt":"2024-04-17T12:29:28","slug":"protons-fonctionnement-sols","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/","title":{"rendered":"Protons et fonctionnement des sols"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Comment les protons<\/strong> influencent le fonctionnement des sols ?<\/h1>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile\"><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p>Le <strong>niveau d\u2019acidit\u00e9 est une dimension essentielle de la fertilit\u00e9 des sols.<\/strong> Car, il influence le sol dans son fonctionnement biologique, chimique et physique. <strong>En France, 2\/3 des sols cultiv\u00e9s sont concern\u00e9s par le risque d\u2019acidification<\/strong>. Le 1\/3 restant \u00e9tant calcaire et pour lequel il n\u2019est gu\u00e8re possible d\u2019abaisser le pH.<strong> On parle d\u2019acidification quand le bilan entre les entr\u00e9es et les sorties de protons est positif.<\/strong> Mais c\u2019est \u00e9galement une question de <strong>niveau de pouvoir tampon des sols<\/strong>. Le niveau d\u2019acidit\u00e9 joue un r\u00f4le cl\u00e9 dans les fertilit\u00e9s chimique et physique des sols. Concernant les organismes du sol, m\u00eame si le <strong>statut acidobasique n\u2019est pas forc\u00e9ment le premier facteur limitant, il peut impacter \u00e0 la fois la qualit\u00e9 de leurs habitats et l\u2019accessibilit\u00e9 aux ressources<\/strong>. Et donc toutes les r\u00e9actions dans lesquels ils sont impliqu\u00e9s.\u00a0<\/p>\n<\/div><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img data-recalc-dims=\"1\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"488\" height=\"340\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/carte-des-pH.png?resize=488%2C340&#038;ssl=1\" alt=\"Carte des pH des sols en France\" class=\"wp-image-1419 size-full\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/carte-des-pH.png?w=488&amp;ssl=1 488w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/carte-des-pH.png?resize=300%2C209&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 488px) 100vw, 488px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Le niveau d\u2019acidification des sols, une question de flux de protons et de pouvoir tampon<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Dans les sols, les flux de protons sont permanents et le pH<\/strong> que l\u2019on mesure en est la r\u00e9sultante. Les cycles de mati\u00e8res influent ces flux. Concernant<strong> le cycle du carbone, le CO<sub>2<\/sub> atmosph\u00e9rique est une source majeure, naturelle d\u2019entr\u00e9e de protons dans les sols via les pr\u00e9cipitations et les v\u00e9g\u00e9taux<\/strong>. La d\u00e9gradation des mati\u00e8res organiques entraine des flux de protons dans les deux sens mais l\u2019<strong>acidification est pr\u00e9pond\u00e9rante si on a lixiviation ou exportation de cations majeurs des constituants du sol et d\u2019anions associ\u00e9s<\/strong> (HCO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup>, anions organiques, Ca<sup>2+<\/sup>).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pour le cycle de l\u2019azote, sans engrais, la min\u00e9ralisation utilise un proton, la nitrification en donne deux et l\u2019absorption de NO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup> par le v\u00e9g\u00e9tal en utilise un donc le bilan est nul.<\/strong> Mais en cas d\u2019apport d\u2019engrais, selon la forme apport\u00e9e, le bilan sera positif ou n\u00e9gatif. Si on apporte de l\u2019ammonium NH<sub>4<\/sub><sup>+<\/sup>, la plante l\u2019absorbe par exsudation de protons donc le bilan est positif pour le sol qui s\u2019acidifie. A l\u2019inverse, pour absorber la forme nitrate NO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup>, la plante absorbe \u00e9galement les H<sup>+<\/sup> du sol.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"593\" height=\"413\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/Pouvoirs-tampon-des-sols.png?resize=593%2C413&#038;ssl=1\" alt=\"Pouvoir tampon des sols s'opposant \u00e0 l'\u00e9l\u00e9vation ou la diminution de leur pHeau\" class=\"wp-image-1420 size-full\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/Pouvoirs-tampon-des-sols.png?w=593&amp;ssl=1 593w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/Pouvoirs-tampon-des-sols.png?resize=300%2C209&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 593px) 100vw, 593px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p>Le <strong>sol gr\u00e2ce \u00e0 son pouvoir tampon va s\u2019opposer \u00e0 ces variations de pH <\/strong>(<em>cf graph ci dessous<\/em>). L\u2019argile et la mati\u00e8re organique constituent le principal pouvoir tampon d\u2019un sol, dans une gamme de pH eau entre 5,5 et 7. Les <strong>charges n\u00e9gatives de la CEC (capacit\u00e9 d\u2019\u00e9change cationique) Metson sont en grande partie constitu\u00e9es de celles de l\u2019argile et des MO<\/strong>. Cet indicateur est donc un bon estimateur du pouvoir tampon dans cette gamme de pH. En sol calcaire (pH &gt;7), les carbonates jouent \u00e9galement un r\u00f4le de pouvoir tampon tout comme en sol acide (pH&lt;5,5), l\u2019aluminium \u00e9changeable lib\u00e9r\u00e9 par l\u2019alt\u00e9ration des argiles.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Niveau d\u2019acidit\u00e9 et disponibilit\u00e9 des ETM oligo\u00e9l\u00e9ments et contaminants<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Les<strong> ETM oligo\u00e9l\u00e9ments (fer, mangan\u00e8se, zinc, cuivre, molybd\u00e8ne, bore) ont un r\u00f4le physiologique important<\/strong>, notamment dans la <strong>ch<\/strong>a\u00eene de transport des \u00e9lectrons et dans le <strong>fonctionnement des m\u00e9talloprot\u00e9ines<\/strong> (exemple : plus de 500 prot\u00e9ines n\u00e9cessitent du zinc). Les<strong> ETM peuvent aussi \u00eatre des contaminants, comme le cadmium ou le plomb<\/strong>. La plante pr\u00e9l\u00e8ve essentiellement les ETM sous leur forme ionique libre en solution. Alors que<strong> la grande majorit\u00e9 des ETM du sol est fix\u00e9e sur la phase solide<\/strong> (oxydes, argile, MO). Le <strong>pH est un facteur majeur du transfert sol-plante des ETM<\/strong> (avec le potentiel redox et la mati\u00e8re organique). Il joue sur la solubilit\u00e9 des ETM dans le sol et sur la sp\u00e9ciation des ETM en solution. Concernant la solubilit\u00e9, il influe avant tout via son effet sur la sorption\/d\u00e9sorption des ETM.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"431\" height=\"354\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/Solution-des-ETM.png?resize=431%2C354&#038;ssl=1\" alt=\"Sorption des ETM sur h\u00e9matie \u00e0 diff\u00e9rents pH\" class=\"wp-image-1421\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/Solution-des-ETM.png?w=431&amp;ssl=1 431w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/Solution-des-ETM.png?resize=300%2C246&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 431px) 100vw, 431px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Sorption des ETM sur h\u00e9matie \u00e0 diff\u00e9rents pH<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>La <strong>phytodisponibilit\u00e9 des ETM est inversement li\u00e9e au pH<\/strong> (sauf pour le molybd\u00e8ne). Cela signifie que plus le pH est acide, plus on retrouve une concentration \u00e9lev\u00e9e de ces \u00e9l\u00e9ments dans les parties a\u00e9riennes des plantes ce qui peut poser parfois des probl\u00e8mes de qualit\u00e9 sanitaire des r\u00e9coltes.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Niveau d\u2019acidit\u00e9 et structure des sols<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Le <strong>lien entre pH et structure des sols se situe au niveau de la CEC effective<\/strong>. Quand on apporte un amendement basique, les bases OH<sup>&#8211;<\/sup> arrachent les H<sup>+<\/sup> du sol et les neutralisent. A la place de ces protons apparaissent des charges n\u00e9gatives sur lesquelles vont s\u2019adsorber des cations. Ces derniers ont des propri\u00e9t\u00e9s tr\u00e8s diff\u00e9rentes&nbsp;: <strong>on parle de cations structurants pour Ca<sup>2+<\/sup> et Al<sup>3+<\/sup>, de cations interm\u00e9diaires pour Mg<sup>2+<\/sup> et de cations dispersants pour K<sup>+<\/sup> et Na<sup>+<\/sup><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>La <strong>CEC effective mesurant le nomb<\/strong>re de charges n\u00e9gatives augmente donc avec le pH. Plus la CEC est \u00e9lev\u00e9e, plus la vitesse d\u2019humectation des sols augmente. Cela s\u2019explique par le fait que l\u2019augmentation du nombre de charges n\u00e9gatives rend les surfaces du sol plus hydrophiles. Car l\u2019eau est une mol\u00e9cule polaire. L\u2019affinit\u00e9 du sol pour l\u2019eau augmente donc avec la CEC effective. Parall\u00e8lement aux nombres de charges, le nombre de cations bivalents comme le calcium augmente. Ils am\u00e9liorent ainsi la stabilit\u00e9 structurale des agr\u00e9gats. Ainsi, en raison de la <strong>relation lin\u00e9aire entre le pH et la CEC effective, plus le pH augmente, plus l\u2019affinit\u00e9 du sol et la stabilit\u00e9 des agr\u00e9gats augmentent.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>La cons\u00e9quence la plus visible au champ est li\u00e9e \u00e0 l\u2019<strong>affinit\u00e9 pour l\u2019eau<\/strong> avec pour principaux r\u00e9sultats : une meilleure infiltration, une teneur en eau en surface plus faible et une sensibilit\u00e9 au tassement en surface diminu\u00e9e.<\/p>\n\n\n\n<p>Une<strong> meilleure stabilit\u00e9 des agr\u00e9gats entra\u00eene une meilleure stabilit\u00e9 des trous<\/strong>. En surface, le risque de battance est diminu\u00e9 et la sensibilit\u00e9 au tassement est plus faible. Cette propri\u00e9t\u00e9 est renforc\u00e9e par la teneur en eau plus faible. On note aussi souvent une <strong>moindre sensibilit\u00e9 au tassement en profondeur<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>La<strong> capacit\u00e9 de r\u00e9tention en eau est augment\u00e9e au point de fl\u00e9trissement<\/strong>. Enfin, la porosit\u00e9 du sol peut \u00eatre am\u00e9lior\u00e9e, mais il faut du temps et de nombreux cycles humectation \/ dessiccation. On note alors une augmentation de la r\u00e9serve en eau et un meilleur enracinement des cultures.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Niveau d\u2019acidit\u00e9 des sols et organismes du sol<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Les pr\u00e9f\u00e9rences \u00e9cologiques de la faune du sol<\/h3>\n\n\n\n<p>Les<strong> pr\u00e9f\u00e9rences \u00e9cologiques de la faune du sol vis-\u00e0-vis du niveau d\u2019acidit\u00e9 sont tr\u00e8s diverses<\/strong>. La majorit\u00e9 des esp\u00e8ces de vers de terre des r\u00e9gions temp\u00e9r\u00e9es se trouvent dans des sols \u00e0 pH compris entre 5 et 7,5. Mais ils peuvent tol\u00e9rer entre 4,5 et 8. <strong>Il existe par ailleurs un pH optimal par esp\u00e8ce<\/strong>. Les esp\u00e8ces \u00e9pig\u00e9es sont beaucoup plus tol\u00e9rantes \u00e0 l\u2019acidit\u00e9 que les esp\u00e8ces an\u00e9ciques et endog\u00e9es Ces derni\u00e8res pr\u00e9f\u00e8rent des pH de 6 \u00e0 7. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Les n\u00e9matodes et collemboles sont pr\u00e9sents \u00e0 tous les gammes de pH.<\/strong> Mais ils semblent pr\u00e9f\u00e9rer les pH acides (6), la diversit\u00e9 des collemboles diminuant en pH basique. Les <strong>bact\u00e9ries ont g\u00e9n\u00e9ralement une croissance limit\u00e9e en dessous d\u2019un pH de 6,5<\/strong> mais chaque genre a des pr\u00e9f\u00e9rences sp\u00e9cifiques. Par exemple, la bact\u00e9rie <em>Rhizobium meliloti<\/em> qui s\u2019associe avec la luzerne a un optimum de croissance entre 7 et 7,5.<strong> Les champignons supportent un spectre de pH plus large allant de 4 \u00e0 9<\/strong>. Bien que ce ne soit pas des organismes acidophiles. Attention souvent l\u2019optimum pH pour la sporulation et la germination de leurs spores est diff\u00e9rent.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">L&rsquo;impact des organismes du sol sur le statut acidobasique<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Via leurs activit\u00e9s m\u00e9taboliques, les organismes du sol ont un impact sur le statut acidobasique des sols<\/strong>. Respiration, nitrification, synth\u00e8se d\u2019acides organiques sont autant de r\u00e9actions qui lib\u00e8rent ou consomment des protons. De plus, <strong>lors de l\u2019\u00e9longation racinaire, l\u2019excr\u00e9tion de protons par les cellules m\u00e9rist\u00e9matiques peuvent acidifier l\u2019environnement<\/strong> jusqu\u2019\u00e0 un point de pH.<\/p>\n\n\n\n<p>Le<strong> statut acidobasique a \u00e9galement des impacts sur les microorganismes<\/strong>. Les protons perturbent la perm\u00e9abilit\u00e9 des membranes cellulaires, alt\u00e8rent la production d\u2019enzymes et limitent la division cellulaire. L\u2019effet inhibiteur est \u00e9galement li\u00e9 \u00e0 la plus grande disponibilit\u00e9 des m\u00e9taux en sol acide. La toxicit\u00e9 des m\u00e9taux est due \u00e0 leur affinit\u00e9 avec les groupements \u2013SH des enzymes. Ils s\u2019inactivent apr\u00e8s liaison avec le m\u00e9tal. <strong>L\u2019effet inhibiteur est fort sur les champignons mycorhiziens ou les rhizobiums<\/strong>. Les bact\u00e9ries poss\u00e9dant des capsules polysaccharidiques les prot\u00e8gent mieux.<\/p>\n\n\n\n<p>Enfin, <strong>le pouvoir pathog\u00e8ne de certains organismes est fonction du pH<\/strong>. Ainsi, pour l\u2019aphanomyces, la hernie du chou ou encore le genre pythium qui entraine des pourritures de racines. Il est favoris\u00e9 en milieu acide. A l\u2019inverse, le pi\u00e9tin \u00e9chaudage ou la gale de pomme de terre sont favoris\u00e9s en milieu neutre ou alcalin.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"_3d-flip-book  fb3d-fullscreen-mode full-size\" data-id=\"1423\" data-mode=\"fullscreen\" data-title=\"false\" data-template=\"short-white-book-view\" data-lightbox=\"dark-shadow\" data-urlparam=\"fb3d-page\" data-page-n=\"0\" data-pdf=\"\" data-tax=\"null\" data-thumbnail=\"\" data-cols=\"3\" data-book-template=\"default\" data-trigger=\"\"><\/div><script type=\"text\/javascript\">window.FB3D_CLIENT_DATA = window.FB3D_CLIENT_DATA || [];FB3D_CLIENT_DATA.push('eyJwb3N0cyI6eyIxNDIzIjp7IklEIjoxNDIzLCJ0aXRsZSI6InBIIGV0IGJpb2RpdmVyc2l0XHUwMGU5IGRlcyBzb2xzIiwidHlwZSI6InBkZiIsInJlYWR5X2Z1bmN0aW9uIjoiIiwiYm9va19zdHlsZSI6ImZsYXQiLCJib29rX3RlbXBsYXRlIjoibm9uZSIsIm91dGxpbmUiOltdLCJkYXRhIjp7InBvc3RfSUQiOiIxNDE2IiwiZ3VpZCI6Imh0dHBzOlwvXC9ub3JtYW5kaWVtYWluZS5jZXJmcmFuY2UuZnJcL2FyYWQyXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC9zaXRlc1wvM1wvMjAyMlwvMDJcL0NvbW1lbnQtbGVzLXByb3RvbnMtaW5mbHVlbmNlbnQtbGUtZm9uY3Rpb25uZW1lbnQtZGVzLXNvbHMtQVJBRFx1MDBiMi5wZGYiLCJwZGZfcGFnZXMiOiI0IiwicGFnZXNfY3VzdG9taXphdGlvbiI6Im5vbmUifSwidGh1bWJuYWlsIjp7ImRhdGEiOnsicG9zdF9JRCI6IjAifSwidHlwZSI6ImF1dG8ifSwicHJvcHMiOnsiY2FjaGVkUGFnZXMiOiJhdXRvIiwicmVuZGVySW5hY3RpdmVQYWdlcyI6ImF1dG8iLCJyZW5kZXJJbmFjdGl2ZVBhZ2VzT25Nb2JpbGUiOiJhdXRvIiwicmVuZGVyV2hpbGVGbGlwcGluZyI6ImF1dG8iLCJwcmVsb2FkUGFnZXMiOiJhdXRvIiwicnRsIjoiYXV0byIsImludGVyYWN0aXZlQ29ybmVycyI6ImF1dG8iLCJzaGVldCI6eyJzdGFydFZlbG9jaXR5IjoiYXV0byIsIndhdmUiOiJhdXRvIiwid2lkdGhUZXhlbHMiOiJhdXRvIiwiY29sb3IiOiJhdXRvIiwic2lkZSI6ImF1dG8iLCJjb3JuZXJEZXZpYXRpb24iOiJhdXRvIiwiZmxleGliaWxpdHkiOiJhdXRvIiwiZmxleGlibGVDb3JuZXIiOiJhdXRvIiwiYmVuZGluZyI6ImF1dG8iLCJoZWlnaHRUZXhlbHMiOiJhdXRvIn0sImNvdmVyIjp7IndhdmUiOiJhdXRvIiwiY29sb3IiOiJhdXRvIiwiYmluZGVyVGV4dHVyZSI6ImF1dG8iLCJkZXB0aCI6ImF1dG8iLCJwYWRkaW5nIjoiYXV0byIsInN0YXJ0VmVsb2NpdHkiOiJhdXRvIiwiZmxleGliaWxpdHkiOiJhdXRvIiwiZmxleGlibGVDb3JuZXIiOiJhdXRvIiwiYmVuZGluZyI6ImF1dG8iLCJ3aWR0aFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJoZWlnaHRUZXhlbHMiOiJhdXRvIiwibWFzcyI6ImF1dG8iLCJzaWRlIjoiYXV0byJ9LCJwYWdlIjp7IndhdmUiOiJhdXRvIiwiY29sb3IiOiJhdXRvIiwiZGVwdGgiOiJhdXRvIiwic3RhcnRWZWxvY2l0eSI6ImF1dG8iLCJmbGV4aWJpbGl0eSI6ImF1dG8iLCJmbGV4aWJsZUNvcm5lciI6ImF1dG8iLCJiZW5kaW5nIjoiYXV0byIsIndpZHRoVGV4ZWxzIjoiYXV0byIsImhlaWdodFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJtYXNzIjoiYXV0byIsInNpZGUiOiJhdXRvIn0sImhlaWdodCI6ImF1dG8iLCJ3aWR0aCI6ImF1dG8iLCJncmF2aXR5IjoiYXV0byIsInBhZ2VzRm9yUHJlZGljdGluZyI6ImF1dG8ifSwiY29udHJvbFByb3BzIjp7ImFjdGlvbnMiOnsiY21kU2F2ZSI6eyJlbmFibGVkIjoiYXV0byIsImVuYWJsZWRJbk5hcnJvdyI6ImF1dG8ifSwiY21kUHJpbnQiOnsiZW5hYmxlZCI6ImF1dG8iLCJlbmFibGVkSW5OYXJyb3ciOiJhdXRvIn0sImNtZFNpbmdsZVBhZ2UiOnsiZW5hYmxlZCI6ImF1dG8iLCJlbmFibGVkSW5OYXJyb3ciOiJhdXRvIiwiYWN0aXZlIjoiYXV0byIsImFjdGl2ZUZvck1vYmlsZSI6ImF1dG8ifX19LCJhdXRvVGh1bWJuYWlsIjoiaHR0cHM6XC9cL25vcm1hbmRpZW1haW5lLmNlcmZyYW5jZS5mclwvYXJhZDJcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcL3NpdGVzXC8zXC8zZC1mbGlwLWJvb2tcL2F1dG8tdGh1bWJuYWlsc1wvMTQyMy5wbmciLCJwb3N0X25hbWUiOiJwaC1iaW9kaXZlcnNpdGUtc29scyIsInBvc3RfdHlwZSI6IjNkLWZsaXAtYm9vayJ9fSwicGFnZXMiOltdLCJmaXJzdFBhZ2VzIjpbXX0=');window.FB3D_CLIENT_LOCALE && FB3D_CLIENT_LOCALE.render && FB3D_CLIENT_LOCALE.render();<\/script>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-small-font-size\"><em>Sources&nbsp;:<\/em><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>Cornu JY, 2020. pH et phytodisponibilit\u00e9 des ETM dans les sols agricoles. Journ\u00e9e COMIFER pH 28 novembre 2020<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>FELIX-FAURE Bruno, 2013. Prendre en compte tous les indicateurs de l\u2019acidit\u00e9 des sols pour l\u2019interpr\u00e9tation et le conseil. Journ\u00e9es COMIFER novembre 2013<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>JULIEN JL, 2020. <a href=\"https:\/\/comifer.asso.fr\/fr\/evenements\/journees-thematiques\/ph-et-fertilite-des-sols-oct-2020-videos-questions.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">pH et structure du sol. Journ\u00e9e COMIFER pH 28 novembre 2020 <\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>VALE Matthieu., 2020. <a href=\"https:\/\/comifer.asso.fr\/fr\/evenements\/journees-thematiques\/ph-et-fertilite-des-sols-oct-2020-videos-questions.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Fertilit\u00e9 organo-biologique&nbsp;: impacts sur statut acido-basique sur l\u2019abond<\/a>ance, l\u2019activit\u00e9 et la diversit\u00e9 des organismes du sol. Journ\u00e9e COMIFER pH 28 novembre 2020 <\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Retrouvez tous nos articles pour<a href=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/category\/gestion-des-sols\/mieux-connaitre-ses-sols\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"> mieux conna\u00eetre ses sols <\/a>sur notre site internet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Le niveau d&rsquo;acidit\u00e9 influence le sol dans son fonctionnement biologique, chimique et physique.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1424,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[31,38],"tags":[],"class_list":["post-1417","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gestion-des-sols","category-mieux-connaitre-ses-sols"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Protons et fonctionnement des sols - L&#039;ARAD2<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Les protons influencent le fonctionnement des sols en agissant sur son fonctionnement biologique, chimique et physique\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Protons et fonctionnement des sols - L&#039;ARAD2\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Les protons influencent le fonctionnement des sols en agissant sur son fonctionnement biologique, chimique et physique\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"L&#039;ARAD2\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-02-02T10:13:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-17T12:29:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1279\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Lola\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Lola\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Lola\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05\"},\"headline\":\"Protons et fonctionnement des sols\",\"datePublished\":\"2022-02-02T10:13:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-17T12:29:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/\"},\"wordCount\":1645,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2022\\\/02\\\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Gestion des sols\",\"Mieux conna\u00eetre ses sols\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/\",\"name\":\"Protons et fonctionnement des sols - L&#039;ARAD2\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2022\\\/02\\\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1\",\"datePublished\":\"2022-02-02T10:13:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-17T12:29:28+00:00\",\"description\":\"Les protons influencent le fonctionnement des sols en agissant sur son fonctionnement biologique, chimique et physique\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2022\\\/02\\\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2022\\\/02\\\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1\",\"width\":1920,\"height\":1279,\"caption\":\"Proton et fonctionnement sols\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/protons-fonctionnement-sols\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Protons et fonctionnement des sols\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\",\"name\":\"L&#039;ARAD2\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\",\"name\":\"L&#039;ARAD2\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2020\\\/10\\\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2020\\\/10\\\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1\",\"width\":400,\"height\":223,\"caption\":\"L&#039;ARAD2\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05\",\"name\":\"Lola\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Lola\"},\"sameAs\":[\"lola\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/author\\\/lola\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Protons et fonctionnement des sols - L&#039;ARAD2","description":"Les protons influencent le fonctionnement des sols en agissant sur son fonctionnement biologique, chimique et physique","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Protons et fonctionnement des sols - L&#039;ARAD2","og_description":"Les protons influencent le fonctionnement des sols en agissant sur son fonctionnement biologique, chimique et physique","og_url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/","og_site_name":"L&#039;ARAD2","article_published_time":"2022-02-02T10:13:05+00:00","article_modified_time":"2024-04-17T12:29:28+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1279,"url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Lola","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Lola","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/"},"author":{"name":"Lola","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/person\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05"},"headline":"Protons et fonctionnement des sols","datePublished":"2022-02-02T10:13:05+00:00","dateModified":"2024-04-17T12:29:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/"},"wordCount":1645,"publisher":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1","articleSection":["Gestion des sols","Mieux conna\u00eetre ses sols"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/","name":"Protons et fonctionnement des sols - L&#039;ARAD2","isPartOf":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1","datePublished":"2022-02-02T10:13:05+00:00","dateModified":"2024-04-17T12:29:28+00:00","description":"Les protons influencent le fonctionnement des sols en agissant sur son fonctionnement biologique, chimique et physique","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1","width":1920,"height":1279,"caption":"Proton et fonctionnement sols"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/protons-fonctionnement-sols\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Protons et fonctionnement des sols"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#website","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/","name":"L&#039;ARAD2","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization","name":"L&#039;ARAD2","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2020\/10\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2020\/10\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1","width":400,"height":223,"caption":"L&#039;ARAD2"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/person\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05","name":"Lola","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Lola"},"sameAs":["lola"],"url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/author\/lola\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/02\/field-g81d931945_1920.jpg?fit=1920%2C1279&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1417"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1417\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3551,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1417\/revisions\/3551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}