{"id":2453,"date":"2023-03-15T13:23:10","date_gmt":"2023-03-15T12:23:10","guid":{"rendered":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/?p=2453"},"modified":"2023-03-15T13:23:11","modified_gmt":"2023-03-15T12:23:11","slug":"efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/","title":{"rendered":"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures&nbsp;?<\/h1>\n\n\n\n<p>Dans cette publication nous r\u00e9pondrons \u00e0 <strong>pourquoi et comment am\u00e9liorer l&rsquo;efficience d&rsquo;utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures<\/strong> ?<\/p>\n\n\n\n<p>Au cours des derni\u00e8res d\u00e9cennies, un succ\u00e8s ind\u00e9niable a \u00e9t\u00e9 obtenu dans la production agricole mondiale. <strong>Ces progr\u00e8s ont \u00e9t\u00e9 principalement r\u00e9alis\u00e9s par la conjonction de <\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>l&rsquo;utilisation d&rsquo;une plus grande quantit\u00e9 de ressources externes <\/strong>telles que l&rsquo;azote (N), mais aussi d&rsquo;autres min\u00e9raux (P, K), <\/li><li><strong>l&rsquo;irrigation<\/strong> (eau),<\/li><li><strong>la progression de la s\u00e9lection<\/strong> en capacit\u00e9 de rendement maximale (Ymax) des g\u00e9notypes. Lorsque la fourniture de toutes les ressources externes se fait en quantit\u00e9 non limitative. <\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Cependant, cette approche montre ses limites depuis quelques ann\u00e9es. <strong>L\u2019augmentation des rendements stagne s&rsquo;il n&rsquo;y a pas d&rsquo;augmention de l\u2019apport d\u2019intrants<\/strong>, induisant des probl\u00e8mes environnementaux li\u00e9s \u00e0 l\u2019usage massif de ces ressources externes. Par cons\u00e9quent,<strong> l&rsquo;am\u00e9lioration de l&rsquo;efficacit\u00e9 de l&rsquo;utilisation des nutriments est essentielle<\/strong> pour rendre l&rsquo;utilisation des intrants plus efficace. Ceci premet \u00e9galement d&rsquo;atteindre de mani\u00e8re plus durable les objectifs de s\u00e9curit\u00e9 alimentaire. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Am\u00e9lioration des cultures pour l&rsquo;acquisition des ressources<\/h4>\n\n\n\n<p>Les<strong> perspectives futures d&rsquo;am\u00e9lioration des cultures<\/strong> pour l&rsquo;acquisition des ressources devront donc se concentrer sur :<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>une<strong> exploration plus efficace des ressources du sol <\/strong>(N, P, autres min\u00e9raux et eau) par le syst\u00e8me racinaire, en se concentrant sur son architecture ;<\/li><li>une<strong> capacit\u00e9 des plantes \u00e0 interf\u00e9rer plus efficacement avec le microbiome du sol <\/strong>pour augmenter les ressources min\u00e9rales disponibles au niveau de la rhizosph\u00e8re ;<\/li><li>une <strong>am\u00e9lioration des caract\u00e9ristiques des plantes<\/strong> impliqu\u00e9es dans la capacit\u00e9 globale d&rsquo;absorption des nutriments et de l&rsquo;eau. Lorsqu&rsquo;il y a une quantit\u00e9 limit\u00e9es de ces ressources dans les sols.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Ainsi, la s\u00e9lection de traits racinaires convergents devrait \u00eatre entreprise pour une am\u00e9lioration de la capacit\u00e9 des plantes \u00e0 rechercher, extraire et utiliser plus efficacement toutes les ressources endog\u00e8nes du sol (eau, N, P, K et autres min\u00e9raux) de mani\u00e8re plus synergique. Pour atteindre ces objectifs, <strong>une nouvelle r\u00e9volution doit \u00eatre engag\u00e9e pour recentrer la s\u00e9lection sur l&rsquo;am\u00e9lioration de l&rsquo;efficacit\u00e9 de l&rsquo;utilisation des ressources<\/strong>, plut\u00f4t que sur l&rsquo;utilisation de concepts anciens tels que l\u2019efficience de l\u2019eau ou de l\u2019azote. Ces derniers se basent essentiellement sur la r\u00e9ponse des cultures \u00e0 des apports exog\u00e8nes.<\/p>\n\n\n<div class=\"_3d-flip-book  fb3d-fullscreen-mode full-size\" data-id=\"2450\" data-mode=\"fullscreen\" data-title=\"false\" data-template=\"short-white-book-view\" data-lightbox=\"dark-shadow\" data-urlparam=\"fb3d-page\" data-page-n=\"0\" data-pdf=\"\" data-tax=\"null\" data-thumbnail=\"\" data-cols=\"3\" data-book-template=\"default\" data-trigger=\"\"><\/div><script type=\"text\/javascript\">window.FB3D_CLIENT_DATA = window.FB3D_CLIENT_DATA || [];FB3D_CLIENT_DATA.push('eyJwb3N0cyI6eyIyNDUwIjp7IklEIjoyNDUwLCJ0aXRsZSI6ImFtXHUwMGU5bGlvcmVyIGwnZWZmaWNpZW5jZSByZXNzb3VyY2VzIG51dHJpdGlvbm5lbGxlcyBkdSBzb2wgcGFyIGN1bHR1cmVzIiwidHlwZSI6InBkZiIsInJlYWR5X2Z1bmN0aW9uIjoiIiwiYm9va19zdHlsZSI6ImZsYXQiLCJib29rX3RlbXBsYXRlIjoibm9uZSIsIm91dGxpbmUiOltdLCJkYXRhIjp7InBvc3RfSUQiOiIyNDUxIiwiZ3VpZCI6Imh0dHBzOlwvXC9ub3JtYW5kaWVtYWluZS5jZXJmcmFuY2UuZnJcL2FyYWQyXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC9zaXRlc1wvM1wvMjAyM1wvMDNcL1BvdXJxdW9pLWV0LWFtZWxpb3Jlci1sZWZmaWNpZW5jZS1kdXRpbGlzYXRpb24tZGVzLXJlc3NvdXJjZXMtcGFyLWxlcy1jdWx0dXJlcy1BUkFEXHUwMGIyLnBkZiIsInBkZl9wYWdlcyI6IjQiLCJwYWdlc19jdXN0b21pemF0aW9uIjoibm9uZSJ9LCJ0aHVtYm5haWwiOnsiZGF0YSI6eyJwb3N0X0lEIjoiMCJ9LCJ0eXBlIjoiYXV0byJ9LCJwcm9wcyI6eyJjYWNoZWRQYWdlcyI6ImF1dG8iLCJyZW5kZXJJbmFjdGl2ZVBhZ2VzIjoiYXV0byIsInJlbmRlckluYWN0aXZlUGFnZXNPbk1vYmlsZSI6ImF1dG8iLCJyZW5kZXJXaGlsZUZsaXBwaW5nIjoiYXV0byIsInByZWxvYWRQYWdlcyI6ImF1dG8iLCJydGwiOiJhdXRvIiwiaW50ZXJhY3RpdmVDb3JuZXJzIjoiYXV0byIsInNoZWV0Ijp7InN0YXJ0VmVsb2NpdHkiOiJhdXRvIiwid2F2ZSI6ImF1dG8iLCJzaGFwZSI6ImF1dG8iLCJ3aWR0aFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJjb2xvciI6ImF1dG8iLCJzaWRlIjoiYXV0byIsImNvcm5lckRldmlhdGlvbiI6ImF1dG8iLCJmbGV4aWJpbGl0eSI6ImF1dG8iLCJmbGV4aWJsZUNvcm5lciI6ImF1dG8iLCJiZW5kaW5nIjoiYXV0byIsImhlaWdodFRleGVscyI6ImF1dG8ifSwiY292ZXIiOnsid2F2ZSI6ImF1dG8iLCJjb2xvciI6ImF1dG8iLCJiaW5kZXJUZXh0dXJlIjoiYXV0byIsImRlcHRoIjoiYXV0byIsInBhZGRpbmciOiJhdXRvIiwic3RhcnRWZWxvY2l0eSI6ImF1dG8iLCJmbGV4aWJpbGl0eSI6ImF1dG8iLCJmbGV4aWJsZUNvcm5lciI6ImF1dG8iLCJiZW5kaW5nIjoiYXV0byIsIndpZHRoVGV4ZWxzIjoiYXV0byIsImhlaWdodFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJtYXNzIjoiYXV0byIsInNpZGUiOiJhdXRvIiwic2hhcGUiOiJhdXRvIn0sInBhZ2UiOnsid2F2ZSI6ImF1dG8iLCJjb2xvciI6ImF1dG8iLCJkZXB0aCI6ImF1dG8iLCJzdGFydFZlbG9jaXR5IjoiYXV0byIsImZsZXhpYmlsaXR5IjoiYXV0byIsImZsZXhpYmxlQ29ybmVyIjoiYXV0byIsImJlbmRpbmciOiJhdXRvIiwid2lkdGhUZXhlbHMiOiJhdXRvIiwiaGVpZ2h0VGV4ZWxzIjoiYXV0byIsIm1hc3MiOiJhdXRvIiwic2lkZSI6ImF1dG8iLCJzaGFwZSI6ImF1dG8ifSwiaGVpZ2h0IjoiYXV0byIsIndpZHRoIjoiYXV0byIsImdyYXZpdHkiOiJhdXRvIiwicGFnZXNGb3JQcmVkaWN0aW5nIjoiYXV0byJ9LCJjb250cm9sUHJvcHMiOnsiYWN0aW9ucyI6eyJjbWRTYXZlIjp7ImVuYWJsZWQiOiJhdXRvIiwiZW5hYmxlZEluTmFycm93IjoiYXV0byJ9LCJjbWRQcmludCI6eyJlbmFibGVkIjoiYXV0byIsImVuYWJsZWRJbk5hcnJvdyI6ImF1dG8ifSwiY21kU2luZ2xlUGFnZSI6eyJlbmFibGVkIjoiYXV0byIsImVuYWJsZWRJbk5hcnJvdyI6ImF1dG8iLCJhY3RpdmUiOiJhdXRvIiwiYWN0aXZlRm9yTW9iaWxlIjoiYXV0byJ9fX0sImF1dG9UaHVtYm5haWwiOiJodHRwczpcL1wvbm9ybWFuZGllbWFpbmUuY2VyZnJhbmNlLmZyXC9hcmFkMlwvd3AtY29udGVudFwvdXBsb2Fkc1wvc2l0ZXNcLzNcLzNkLWZsaXAtYm9va1wvYXV0by10aHVtYm5haWxzXC8yNDUwLnBuZyIsInBvc3RfbmFtZSI6ImNvbW1lbnQtcG91cnF1b2ktYW1lbGlvcmVyLWVmZmljaWVuY2UtdXRpbGlzYXRpb24tcmVzc291cmNlcy1udXRyaXRpb25uZWxsZXMtc29sLXBhci1jdWx0dXJlcyIsInBvc3RfdHlwZSI6IjNkLWZsaXAtYm9vayJ9fSwicGFnZXMiOltdLCJmaXJzdFBhZ2VzIjpbXX0=');window.FB3D_CLIENT_LOCALE && FB3D_CLIENT_LOCALE.render && FB3D_CLIENT_LOCALE.render();<\/script>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Point de vue des \u00ab\u00a0Agronomes\u00a0\u00bb : <em>D\u2019une approche de l\u2019efficience de la r\u00e9ponse des cultures aux apports d\u2019engrai, \u00e0 une approche de la capacit\u00e9 des cultures \u00e0 produire avec le moins d\u2019engrais possible ?<\/em><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Les courbes de r\u00e9ponse \u00ab doses-rendements \u00bb<\/h3>\n\n\n\n<p>La f<strong>ertilisation min\u00e9rale des cultures a \u00e9t\u00e9 bas\u00e9e sur une approche lin\u00e9aire de leurs r\u00e9ponses aux apports d\u2019engrais<\/strong>. L\u2019analyse des courbes de r\u00e9ponse \u00ab doses-rendements \u00bb permettait de d\u00e9terminer l\u2019apport optimal pour atteindre, en conditions non limitantes, le rendement potentiel (Ymax). En dehors de ses fortes incertitudes qui ont incit\u00e9 \u00e0 des surfertilisations d\u2019assurance,<strong> trois erreurs fondamentales<\/strong> ont entach\u00e9e cette approche :<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong>La demande en N, P, K\u2026 des cultures augmente proportionnellement avec leur niveau de production<\/strong>. Or ceci s\u2019est av\u00e9r\u00e9 faux puisque la teneur de ces \u00e9l\u00e9ments dans les plantes diminue lorsque la biomasse de la culture augmente conform\u00e9ment aux lois de dilution. En effet, le pr\u00e9l\u00e8vement de l\u2019azote s&rsquo;auto-r\u00e9gule par la dynamique de croissance.<\/li><li><strong>L\u2019offre du sol en N, P, K\u2026 est consid\u00e9r\u00e9e comme un \u00ab facteur externe \u00bb \u00e0 la plante.<\/strong> Or la disponibilit\u00e9 de ces \u00e9l\u00e9ments \u00e9tant directement contr\u00f4l\u00e9e par la capacit\u00e9 de croissance de la plante elle-m\u00eame. Il n\u2019y a pas d\u2019ind\u00e9pendance entre offre et demande.<\/li><li><strong>La disponibilit\u00e9 de chacun des \u00e9l\u00e9ments d\u00e9pend aussi de la disponibilit\u00e9 des autres \u00e9l\u00e9ments<\/strong>. Il y a donc co-limitation entre \u00e9l\u00e9ments ce qui rend les approches \u00e9l\u00e9ment par \u00e9l\u00e9ment peu pertinentes.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Une approche plus syst\u00e9mique du syst\u00e8me \u00ab plante-sol-microbiome du sol \u00bb<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>La plante \u00e9tant actrice de la disponibilit\u00e9 de l\u2019azote dans le sol<\/strong>. Une approche plus syst\u00e9mique du syst\u00e8me \u00ab plante-sol-microbiome du sol \u00bb permet de revisiter le concept d\u2019efficience d\u2019utilisation de l\u2019azote, et des autres min\u00e9raux, d\u2019une mani\u00e8re plus dynamique et plus int\u00e9grative.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cette nouvelle approche consiste \u00e0 cibler non pas la r\u00e9ponse des cultures aux apports d\u2019engrais, mais plut\u00f4t leur non-r\u00e9ponse<\/strong>. Pour cela, il importe d\u2019augmenter la capacit\u00e9 des plantes \u00e0 explorer les ressources du sol et intervenir dans les interactions rhizosph\u00e9riques afin d\u2019am\u00e9liorer la disponibilit\u00e9 des ressources min\u00e9rales pour satisfaire la demande des plantes, r\u00e9duisant du m\u00eame coup les besoins en apports exog\u00e8nes. Enfin, <strong>ce progr\u00e8s g\u00e9n\u00e9tique concerne aussi la ressource en eau du sol<\/strong>. Celle-ci conditionne en grande partie la disponibilit\u00e9 de la ressource min\u00e9rale pour la plante.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Une approche plus int\u00e9grative de la fertilisation min\u00e9rale<\/h3>\n\n\n\n<p>Une <strong>approche plus int\u00e9grative de la fertilisation min\u00e9rale<\/strong>, bas\u00e9e non plus sur un pronostic mais sur :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>un <strong>diagnostic in situ de l\u2019\u00e9tat nutritionnel des cultures<\/strong> (indice de nutrition des plantes comme INN pour l\u2019azote), <\/li><li>une proposition d&rsquo;<strong>analyse plus fonctionnelle des interactions g\u00e9notype-milieu<\/strong>.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"522\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/analyse-plus-fonctionnelle-des-interactions-genotype-milieu-est-proposee.png?resize=1024%2C522&#038;ssl=1\" alt=\"analyse plus fonctionnelle des interactions g\u00e9notype-milieu est propos\u00e9e\" class=\"wp-image-2454\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/analyse-plus-fonctionnelle-des-interactions-genotype-milieu-est-proposee.png?resize=1024%2C522&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/analyse-plus-fonctionnelle-des-interactions-genotype-milieu-est-proposee.png?resize=300%2C153&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/analyse-plus-fonctionnelle-des-interactions-genotype-milieu-est-proposee.png?resize=768%2C392&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/analyse-plus-fonctionnelle-des-interactions-genotype-milieu-est-proposee.png?w=1222&amp;ssl=1 1222w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Analyse plus fonctionnelle des interactions g\u00e9notype-milieu est propos\u00e9e<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Il est \u00e9galement important d\u2019<strong>identifier les traits racinaires impliqu\u00e9s dans la capacit\u00e9 des plantes \u00e0 maintenir des INN, INP ou INK \u00e9lev\u00e9s <\/strong>en absence d\u2019apports d\u2019engrais, et donc dans leur capacit\u00e9 \u00e0 prospecter le sol et \u00e0 y pr\u00e9lever les ressources min\u00e9rales pr\u00e9sentes. Ces traits racinaires sont li\u00e9s aux :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>architecture et au d\u00e9veloppement racinaire<\/strong>,<\/li><li>effet des plantes sur le <strong>turn-over microbien dans le sol<\/strong>,<\/li><li>efficacit\u00e9 des <strong>transporteurs membranaires<\/strong>, <\/li><li><strong>interactions<\/strong> plantes-microbiome du sol.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Point de vue des \u00ab\u00a0Biologistes\u00a0\u00bb : <em>Adaptation de l&rsquo;architecture racinaire aux contraintes nutritionnelles du sol &#8230; identification des m\u00e9canismes et exploitation de la variabilit\u00e9 g\u00e9n\u00e9tique<\/em><\/h2>\n\n\n\n<p>La connaissance des m\u00e9canismes impliqu\u00e9s dans le contr\u00f4le du d\u00e9veloppement racinaire a beaucoup progress\u00e9 chez de nombreuses esp\u00e8ces, y compris celles de grandes cultures. La<strong> plasticit\u00e9 impressionnante de l\u2019architecture racinaire en r\u00e9ponse aux contraintes nutritionnelles est maintenant bien caract\u00e9ris\u00e9e<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Plus que la taille, c\u2019est l\u2019architecture racinaire qui compte. En fonction de la concentration en azote pr\u00e9sente dans les sols, une m\u00eame plante peut avoir des architectures compl\u00e8tement diff\u00e9rentes.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"360\" height=\"307\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/En-fonction-de-la-concentration-en-azote-presente-dans-les-sols-une-meme-plante-peut-avoir-des-architectures-completement-differentes.png?resize=360%2C307&#038;ssl=1\" alt=\"En fonction de la concentration en azote pr\u00e9sente dans les sols, une m\u00eame plante peut avoir des architectures compl\u00e8tement diff\u00e9rente\" class=\"wp-image-2455\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/En-fonction-de-la-concentration-en-azote-presente-dans-les-sols-une-meme-plante-peut-avoir-des-architectures-completement-differentes.png?w=360&amp;ssl=1 360w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/En-fonction-de-la-concentration-en-azote-presente-dans-les-sols-une-meme-plante-peut-avoir-des-architectures-completement-differentes.png?resize=300%2C256&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><figcaption>En fonction de la concentration en azote pr\u00e9sente dans les sols, une m\u00eame plante peut avoir des architectures compl\u00e8tement diff\u00e9rente<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>La plante, quelle que soit l&rsquo;esp\u00e8ce, a la <strong>capacit\u00e9 tr\u00e8s importante \u00e0 modifier son d\u00e9veloppement racinaire pour r\u00e9pondre aux variations des \u00e9l\u00e9ments min\u00e9raux dans le sol.<\/strong> Mais cette capacit\u00e9 est sp\u00e9cifique \u00e0 chaque nutriment.<\/p>\n\n\n\n<p>Il existe \u00e9galement une <strong>tr\u00e8s forte variabilit\u00e9 g\u00e9n\u00e9tique au sein de chaque esp\u00e8ce<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>La profondeur d\u2019enracinement constitue un trait racinaire important \u00e0 la fois pour l\u2019efficience du pr\u00e9l\u00e8vement de l\u2019eau et de l\u2019azote. Car <strong>en fin de cycle cultural, l\u2019eau et les \u00e9l\u00e9ments nutritifs sont davantage disponibles en profondeur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"651\" height=\"389\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/La-profondeur-denracinement-constitue-un-trait-racinaire-important-a-la-fois-pour-lefficience-du-prelevement-de-leau-et-de-lazote-car-en-fin-de-cycle-cultural.png?resize=651%2C389&#038;ssl=1\" alt=\"La profondeur d\u2019enracinement constitue un trait racinaire important\" class=\"wp-image-2456\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/La-profondeur-denracinement-constitue-un-trait-racinaire-important-a-la-fois-pour-lefficience-du-prelevement-de-leau-et-de-lazote-car-en-fin-de-cycle-cultural.png?w=651&amp;ssl=1 651w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/La-profondeur-denracinement-constitue-un-trait-racinaire-important-a-la-fois-pour-lefficience-du-prelevement-de-leau-et-de-lazote-car-en-fin-de-cycle-cultural.png?resize=300%2C179&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 651px) 100vw, 651px\" \/><figcaption>La profondeur d\u2019enracinement constitue un trait racinaire important<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Par ailleurs, le plus n\u2019est pas forc\u00e9ment le mieux. Par exemple, chez le ma\u00efs, moins il y a de racines coronaires, plus le ma\u00efs est r\u00e9sistant \u00e0 la s\u00e9cheresse. En effet, moins il y a de racines coronaires, plus elles vont profond\u00e9ment. Il s&rsquo;agit de<strong> la profondeur d\u2019enracinement qui d\u00e9termine la r\u00e9sistance \u00e0 la s\u00e9cheresse<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>De nombreux g\u00e8nes r\u00e9gulateurs de l\u2019architecture racinaire ont \u00e9t\u00e9 identifi\u00e9s<\/strong>. Par exemple, il y a beaucoup de documentation sur un g\u00e8ne agissant sur l\u2019angle de croissance des racines et le r\u00f4le central des signalisations hormonales (auxine notamment). Une approche qui se renforce est celle exploitant la variabilit\u00e9 g\u00e9n\u00e9tique naturelle des m\u00e9canismes du d\u00e9veloppement racinaire, qui peut fournir des outils pr\u00e9cieux aux s\u00e9lectionneurs. Toutefois, le ph\u00e9notypage racinaire en conditions agronomiques reste tr\u00e8s complexe \u00e0 mettre en \u0153uvre.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Point de vue des \u00ab\u00a0Am\u00e9liorateurs\u00a0\u00bb : <em>Efficacit\u00e9 d\u2019utilisation de l\u2019azote par le bl\u00e9 tendre &#8230; variabilit\u00e9 et progr\u00e8s g\u00e9n\u00e9tiques<\/em><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">L&rsquo;efficacit\u00e9 d&rsquo;utilisation de l&rsquo;azote<\/h3>\n\n\n\n<p>Environ <strong>20 % des engrais azot\u00e9s utilis\u00e9s pour les cultures arables sont appliqu\u00e9s sur le bl\u00e9.<\/strong> Ils repr\u00e9sentent un co\u00fbt croissant pour les agriculteurs, car leur prix est li\u00e9 aux combustibles fossiles n\u00e9cessaires \u00e0 leur fabrication et \u00e0 leur application. Ils ont \u00e9galement un impact important sur l&rsquo;environnement. Dans ce contexte, <strong>la s\u00e9lection de vari\u00e9t\u00e9s qui utilisent l&rsquo;azote de mani\u00e8re plus efficace<\/strong>, \u00e0 la fois pour produire un rendement en grain et une concentration en prot\u00e9ines \u00e9lev\u00e9e, <strong>devient un objectif important pour les obtenteurs<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>L<strong>&lsquo;efficacit\u00e9 d&rsquo;utilisation de l&rsquo;azote (NUE) peut \u00eatre d\u00e9finie comme le rendement en grain par unit\u00e9 d&rsquo;azote disponible<\/strong> pour la culture, provenant du sol et des engrais. <strong>La NUE est souvent divis\u00e9e en deux composantes principales :<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>l&rsquo;<strong>efficacit\u00e9 d&rsquo;absorption<\/strong> ;<\/li><li>l&rsquo;<strong>efficacit\u00e9 de conversion<\/strong>, d\u00e9finie comme le rendement par unit\u00e9 d\u2019azote absorb\u00e9e par la culture.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"496\" height=\"491\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/correlation-negative-connue-de-longue-date-entre-le-rendement-en-grain-et-la-concentration-en-proteines.png?resize=496%2C491&#038;ssl=1\" alt=\"Corr\u00e9lation n\u00e9gative connue de longue date entre le rendement en grain et la concentration en prot\u00e9ines\" class=\"wp-image-2457\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/correlation-negative-connue-de-longue-date-entre-le-rendement-en-grain-et-la-concentration-en-proteines.png?w=496&amp;ssl=1 496w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/correlation-negative-connue-de-longue-date-entre-le-rendement-en-grain-et-la-concentration-en-proteines.png?resize=300%2C297&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 496px) 100vw, 496px\" \/><figcaption>Corr\u00e9lation n\u00e9gative connue de longue date entre le rendement en grain et la concentration en prot\u00e9ines<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>La NUE et les prot\u00e9ines du grain doivent \u00eatre consid\u00e9r\u00e9es en m\u00eame temps. Car la concentration et la composition des prot\u00e9ines sont des d\u00e9terminants majeurs de la qualit\u00e9 du grain en panification. Il est par contre difficile d&rsquo;am\u00e9liorer ces deux caract\u00e8res simultan\u00e9ment. En raison de la<strong> corr\u00e9lation n\u00e9gative connue de longue date entre le rendement en grain et la concentration en prot\u00e9ines<\/strong>. Ainsi, si on augmente avec le progr\u00e8s g\u00e9n\u00e9tique le rendement en bl\u00e9 de 1t\/ha, cela induit une baisse d\u2019un point de prot\u00e9ines. <strong>Le Grain Protein Deviation (GPD) utilis\u00e9 en s\u00e9lection de bl\u00e9 est l\u2019\u00e9cart de la concentration de prot\u00e9ines<\/strong>, quand on consid\u00e8re un rendement en grains \u00e9quivalent. Ce dernier se mesure en d\u00e9viation par rapport \u00e0 la droite de r\u00e9gression. Le GPD est corr\u00e9l\u00e9 non pas \u00e0 l\u2019azote, qui est remobilis\u00e9 par la plante (environ 60 \u00e0 90% de l\u2019azote des grains), mais \u00e0 l\u2019absorption post floraison.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Une variabilit\u00e9 g\u00e9n\u00e9tique significative pour la NUE<\/h3>\n\n\n\n<p>Plusieurs \u00e9tudes ont montr\u00e9 qu&rsquo;il existait une<strong> variabilit\u00e9 g\u00e9n\u00e9tique significative pour la NUE, ses deux principales composantes et le GPD<\/strong>. Ce sont tous des traits polyg\u00e9niques complexes sujets \u00e0 des<strong> interactions g\u00e9notype \u00d7 environnement fortes<\/strong>, notamment d\u00e9pendantes du statut azot\u00e9 de la plante. La plupart des \u00e9tudes montrent un progr\u00e8s g\u00e9n\u00e9tique continu sur le rendement en bl\u00e9, mais pas sur l\u2019efficacit\u00e9 d\u2019absorption de l\u2019azote. <strong>Le progr\u00e8s g\u00e9n\u00e9tique a plut\u00f4t eu lieu sur l\u2019efficacit\u00e9 de conversion et l\u2019efficacit\u00e9 de remobilisation de l\u2019azote<\/strong> (production de grains\/quantit\u00e9 d\u2019azote absorb\u00e9).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Source sur l&rsquo;utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0:<\/h2>\n\n\n\n<p><em>\u00ab\u00a0Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures. <\/em><a href=\"https:\/\/www.academie-agriculture.fr\/actualites\/academie\/seance\/academie\/pourquoi-et-comment-ameliorer-lefficience-dutilisation-des?180123\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">S\u00e9ance Acad\u00e9mie Fran\u00e7aise d\u2019Agriculture <\/a>du 18 janvier 2023<\/p>\n\n\n\n<p>Retrouvez toutes nos publications sur la <a href=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/category\/reductions-dintrants-en-cultures-et-en-elevage\/nourrir-les-plantes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">nutrition des plantes<\/a> sur notre site internet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2458,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[40,32],"tags":[],"class_list":["post-2453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nourrir-les-plantes","category-reductions-dintrants-en-cultures-et-en-elevage"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"L&#039;ARAD2\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-15T12:23:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-03-15T12:23:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Lola\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Lola\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Lola\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05\"},\"headline\":\"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\",\"datePublished\":\"2023-03-15T12:23:10+00:00\",\"dateModified\":\"2023-03-15T12:23:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/\"},\"wordCount\":1963,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/03\\\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Nourrir les plantes\",\"R\u00e9ductions d'intrants en cultures et en \u00e9levage\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/\",\"name\":\"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/03\\\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"datePublished\":\"2023-03-15T12:23:10+00:00\",\"dateModified\":\"2023-03-15T12:23:11+00:00\",\"description\":\"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/03\\\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/03\\\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\",\"name\":\"L&#039;ARAD2\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\",\"name\":\"L&#039;ARAD2\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2020\\\/10\\\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2020\\\/10\\\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1\",\"width\":400,\"height\":223,\"caption\":\"L&#039;ARAD2\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05\",\"name\":\"Lola\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Lola\"},\"sameAs\":[\"lola\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/author\\\/lola\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures","description":"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?","og_description":"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?","og_url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/","og_site_name":"L&#039;ARAD2","article_published_time":"2023-03-15T12:23:10+00:00","article_modified_time":"2023-03-15T12:23:11+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png","type":"image\/png"}],"author":"Lola","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?","twitter_description":"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?","twitter_image":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Lola","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/"},"author":{"name":"Lola","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/person\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05"},"headline":"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures","datePublished":"2023-03-15T12:23:10+00:00","dateModified":"2023-03-15T12:23:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/"},"wordCount":1963,"publisher":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1","articleSection":["Nourrir les plantes","R\u00e9ductions d'intrants en cultures et en \u00e9levage"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/","name":"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures","isPartOf":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1","datePublished":"2023-03-15T12:23:10+00:00","dateModified":"2023-03-15T12:23:11+00:00","description":"Pourquoi et comment am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures\u00a0?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1","width":1200,"height":800,"caption":"l\u2019efficience d\u2019utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/efficience-utilisation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-les-culutres\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Utilisation des ressources nutritionnelles du sol par les cultures"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#website","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/","name":"L&#039;ARAD2","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization","name":"L&#039;ARAD2","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2020\/10\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2020\/10\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1","width":400,"height":223,"caption":"L&#039;ARAD2"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/person\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05","name":"Lola","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Lola"},"sameAs":["lola"],"url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/author\/lola\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/efficience-utiliation-ressources-nutritionnelles-du-sol-par-cultures.png?fit=1200%2C800&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2453"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2460,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2453\/revisions\/2460"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}