{"id":2611,"date":"2023-06-14T17:10:18","date_gmt":"2023-06-14T15:10:18","guid":{"rendered":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/?p=2611"},"modified":"2023-06-15T12:54:50","modified_gmt":"2023-06-15T10:54:50","slug":"oleoproteagineux-et-autonomie-proteique","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/","title":{"rendered":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux&nbsp;: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages&nbsp;en France ?<\/h1>\n\n\n\n<p>D\u00e9couvrez notre nouvelle publication sur les <strong>ol\u00e9oprot\u00e9agineux et leur contribution \u00e0 l&rsquo;autonomie prot\u00e9ique dans les \u00e9levages fran\u00e7ais<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n<p>Pour nourrir ses animaux, la France peut cultiver une <strong>grande vari\u00e9t\u00e9 d\u2019esp\u00e8ces riches en prot\u00e9ines<\/strong>. Mais cette production n\u2019est pas encore suffisante pour satisfaire compl\u00e8tement aux besoins des fili\u00e8res animales. Ainsi, les <strong>surfaces cultiv\u00e9es d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux oscillent depuis une quarantaine d\u2019ann\u00e9es autour d\u2019un plateau \u00e0 2,5 millions d\u2019hectares<\/strong>. Tir\u00e9e par la production d\u2019huile alimentaire et de biodiesel, la <strong>production de tourteaux de colza <\/strong>s\u2019est \u00e9tablie \u00e0 2,5 millions de tonnes en 2021. La m\u00eame ann\u00e9e, la<strong> production fran\u00e7aise de tourteaux de tournesol<\/strong> s\u2019est \u00e9lev\u00e9e au total \u00e0 689 000 tonnes. Elle reste toutefois insuffisante, elle aussi, pour satisfaire la demande nationale. Enfin, la <strong>production fran\u00e7aise de tourteaux de soja<\/strong> est insuffisante au regard des besoins nationaux.<\/p>\n\n\n\n<p>Malgr\u00e9 tout, l\u2019utilisation de tourteaux de soja d\u2019importation a fortement diminu\u00e9 ces 20 derni\u00e8res ann\u00e9es. Elle ne repr\u00e9sente plus que 45\u00a0% des tourteaux consomm\u00e9. Toutefois la part des tourteaux de colza et de tournesol a progress\u00e9 pour atteindre respectivement 34\u00a0% et 18\u00a0%<strong>. Les fili\u00e8res ruminant ont tr\u00e8s largement particip\u00e9 \u00e0 cette diversification de consommation de tourteaux.<\/strong> Les quantit\u00e9s de mati\u00e8res premi\u00e8res riches en prot\u00e9ines produites sur le territoire restent insuffisantes par rapport aux besoins de l\u2019alimentation animale. Toutefois, elles permettent \u00e0 la France d\u2019afficher une autonomie prot\u00e9ique proche de 50% (quand l\u2019Union europ\u00e9enne ne d\u00e9passe pas 30%).<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Le cas des ruminants sur la place des ol\u00e9oprot\u00e9agineux et de l&rsquo;autonomie prot\u00e9ique<\/h5>\n\n\n\n<p><strong>Chez les ruminants, les vaches laiti\u00e8res et jeunes bovins sont les principaux consommateurs de tourteau de soja.<\/strong> L\u2019utilisation de tourteau de colza repr\u00e9sente la premi\u00e8re solution pour remplacer le tourteau de soja en \u00e9levage bovin ainsi qu&rsquo;am\u00e9liorer l\u2019autonomie prot\u00e9ique nationale. Mais elle n\u2019am\u00e9liore pas l\u2019autonomie \u00e0 l\u2019\u00e9chelle des \u00e9levages. Le remplacement du tourteau de soja par des graines crues de pois, f\u00e9verole, lupin est possible. Mais ces graines affichent des teneurs en mati\u00e8res azot\u00e9es totales nettement inf\u00e9rieures. De plus, elle se caract\u00e9risent par une forte d\u00e9gradabilit\u00e9 de l\u2019azote. <strong>Les proc\u00e9d\u00e9s de toastage ou d\u2019extrusion permettent de rem\u00e9dier \u00e0 cette forte d\u00e9gradabilit\u00e9 de l\u2019azote. Des essais r\u00e9cents ont mis en \u00e9vidence une am\u00e9lioration de la valeur PDI des graines gr\u00e2ce \u00e0 ces proc\u00e9d\u00e9s. <\/strong>Cela n\u2019a cependant pas am\u00e9lior\u00e9 les performances des animaux. Ce qui limite \u00e0 ce jour leur int\u00e9r\u00eat pour gagner en autonomie prot\u00e9ique.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">La place actuelle des ol\u00e9oprot\u00e9agineux dans l\u2019alimentation animale et de l&rsquo;autonomie prot\u00e9ique<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Des surfaces en ol\u00e9agineux qui ne progressent pas<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>La France b\u00e9n\u00e9ficie de conditions p\u00e9doclimatiques proprices \u00e0 la culture d\u2019une grande vari\u00e9t\u00e9 d\u2019esp\u00e8ces riches en prot\u00e9ines<\/strong> comme : <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>colza, <\/li>\n\n\n\n<li>tournesol,<\/li>\n\n\n\n<li>pois, <\/li>\n\n\n\n<li>f\u00e9verole, <\/li>\n\n\n\n<li>lupin,<\/li>\n\n\n\n<li>de fa\u00e7on plus restreinte le soja. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ces cultures sous forme de graines ou de tourteaux pr\u00e9sentent un <strong>taux de prot\u00e9ines de 20 \u00e0 40\u00a0%.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>La production mondiale d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux est domin\u00e9 par le soja.  En Europe et en France, c\u2019est le colza et dans une moindre mesure le tournesol qui domine.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"889\" height=\"226\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/La-production-mondiale-doleoproteagineux-est-domine-par-le-soja.png?resize=889%2C226&#038;ssl=1\" alt=\"La production mondiale d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux est domin\u00e9 par le soja\" class=\"wp-image-2612\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/La-production-mondiale-doleoproteagineux-est-domine-par-le-soja.png?w=889&amp;ssl=1 889w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/La-production-mondiale-doleoproteagineux-est-domine-par-le-soja.png?resize=300%2C76&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/La-production-mondiale-doleoproteagineux-est-domine-par-le-soja.png?resize=768%2C195&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"(max-width: 889px) 100vw, 889px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le soja domine la production mondiale d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Les surfaces fran\u00e7aises d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux ont atteint depuis 40 ans un plateau autour de 2,5 millions d\u2019hectares, loin des objectifs du plan Prot\u00e9ines.<\/strong> Tout particuli\u00e8rement pour les surfaces de soja, elles doivent \u00eatre multipli\u00e9es par 1,6 pour atteindre l\u2019objectif en 2028.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"626\" height=\"367\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Les-surfaces-francaises-doleoproteagineux-ont-atteint-depuis-40-ans-un-plateau-autour-de-25-millions-dhectares.png?resize=626%2C367&#038;ssl=1\" alt=\"Les surfaces fran\u00e7aises d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux ont atteint depuis 40 ans un plateau autour de 2,5 millions d\u2019hectares\" class=\"wp-image-2613\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Les-surfaces-francaises-doleoproteagineux-ont-atteint-depuis-40-ans-un-plateau-autour-de-25-millions-dhectares.png?w=626&amp;ssl=1 626w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Les-surfaces-francaises-doleoproteagineux-ont-atteint-depuis-40-ans-un-plateau-autour-de-25-millions-dhectares.png?resize=300%2C176&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 626px) 100vw, 626px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Les surfaces fran\u00e7aises d\u2019ol\u00e9oprot\u00e9agineux ont atteint depuis 40 ans un plateau autour de 2,5 millions d\u2019hectares<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Des importations n\u00e9cessaires pour couvrir les besoins<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>La trituration est le premier d\u00e9bouch\u00e9 des graines de colza<\/strong>, tir\u00e9 principalement par la production de biodisel. Environ 70% des tourteaux de colza sont d\u2019origine France, le reste \u00e9tant issu majoritairement du canola produit au Canada (plus riche en prot\u00e9ines mais OGM). La trituration se positionne \u00e9galement comme le premier d\u00e9bouch\u00e9 des graines de tournesol, tir\u00e9 cette fois-ci par la production d\u2019huile alimentaire. L\u2019importation concerne principalement les tourteaux, permettant de couvrir plus de 50\u00a0% de nos besoins. La production de graines de soja couvre moins de 10\u00a0% des besoins avec des imports de 400 \u00e0 600\u00a0000 tonnes de graines (Br\u00e9sil et USA) et de plus de 3 Mt de tourteaux.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Une consommation de tourteaux de colza qui augmente<\/h3>\n\n\n\n<p>On observe une <strong>r\u00e9duction de l\u2019utilisation de tourteau de soja de &#8211; 30&nbsp;% sur 20 ans<\/strong> au profit du tourteau de colza et de tournesol. Mais le tourteau de soja repr\u00e9sente encore 45&nbsp;% des consommations.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Le tourteau de soja est d\u2019abord consomm\u00e9 par les vaches laiti\u00e8res et les volailles de chair <\/strong>suivies par les porcins et les bovins viande.<\/p>\n\n\n\n<p>Quant au<strong> tourteau de colza, il est consomm\u00e9 en priorit\u00e9 par les bovins<\/strong> (lait et viande) puis par les porcs et enfin les volailles de chair.<\/p>\n\n\n\n<p>Enfin, <strong>le tourteau de tournesol est plus polyvalent\u00a0: <\/strong>bovins lait et viande, porcs et volailles de ponte.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"597\" height=\"346\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Consommation-de-tourteau-par-la-filiere-animale.png?resize=597%2C346&#038;ssl=1\" alt=\"Consommation de tourteau par la fili\u00e8re animale\" class=\"wp-image-2614\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Consommation-de-tourteau-par-la-filiere-animale.png?w=597&amp;ssl=1 597w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Consommation-de-tourteau-par-la-filiere-animale.png?resize=300%2C174&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 597px) 100vw, 597px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Consommation de tourteau par la fili\u00e8re animale<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Une place restreinte pour les prot\u00e9agineux dans l\u2019alimentation animale<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Les prot\u00e9agineux (pois, f\u00e9verole, lupin) constituent \u00e9galement une alternative int\u00e9ressante<\/strong> et pr\u00e9sentent la particularit\u00e9 d\u2019\u00eatre \u00e0 la fois riches en prot\u00e9ines et en \u00e9nergie.<\/p>\n\n\n\n<p>Le pois a connu un tr\u00e8s fort d\u00e9veloppement dans les ann\u00e9es 80\/90, permettant de fournir jusqu\u2019\u00e0 deux millions de tonnes de mati\u00e8res premi\u00e8res pour l\u2019alimentation animale (essentiellement pour l\u2019alimentation des porcs).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"390\" height=\"237\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Surfaces-de-proteagineux-en-France.png?resize=390%2C237&#038;ssl=1\" alt=\"Surfaces de prot\u00e9agineux en France\" class=\"wp-image-2615\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Surfaces-de-proteagineux-en-France.png?w=390&amp;ssl=1 390w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Surfaces-de-proteagineux-en-France.png?resize=300%2C182&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Surfaces de prot\u00e9agineux en France<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Les surfaces ont fortement d\u00e9clin\u00e9 depuis les ann\u00e9es 2000. De plus, les volumes utilis\u00e9s en alimentation animale ne d\u00e9passent pas les 300 000 tonnes aujourd\u2019hui. Cela s\u2019explique notamment par des rendements qui ont fortement chut\u00e9 depuis les ann\u00e9es 90.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Les quantit\u00e9s de mati\u00e8res premi\u00e8res riches en prot\u00e9ines produites sur le territoire restent insuffisantes par rapport aux besoins de l\u2019alimentation animale. <\/strong>Toutefois, elles permettent \u00e0 la France d\u2019afficher une<strong> autonomie prot\u00e9ique proche de 50%<\/strong> (quand l\u2019Union europ\u00e9enne ne d\u00e9passe pas 30%).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Autonomie prot\u00e9ique \u00e0 l\u2019\u00e9chelle des \u00e9levages bovins&nbsp;: quels aliments pour remplacer le tourteau de soja ?<\/h2>\n\n\n\n<p>En valorisant des fourrages majoritairement produits sur l\u2019exploitation, <strong>les \u00e9levages bovins affichent des niveaux d\u2019autonomie massique \u00e9lev\u00e9s<\/strong> (83% en bovins lait et 89% en bovins viande). N\u00e9anmoins, leur autonomie prot\u00e9ique est nettement plus faible (70% en bovins lait et 86% en bovins viande). En effet, le tourteau de soja repr\u00e9sente en moyenne 2,7 \u00e0 4,6 % de la mati\u00e8re s\u00e8che consomm\u00e9e par les vaches laiti\u00e8res et 6% pour les JB. <strong>Trois pistes se d\u00e9gagent pour am\u00e9liorer l\u2019autonomie prot\u00e9ique \u00e0 l\u2019\u00e9chelle des \u00e9levages&nbsp;: <\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>produire des prot\u00e9ines par les fourrages, <\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>optimiser le niveau prot\u00e9ique de la ration <\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>produire ses concentr\u00e9s. <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><em>Ne vont \u00eatre abord\u00e9es par la suite que les deux derni\u00e8res pistes, la production par les fourrages faisant l\u2019objet d\u2019une prochaine note.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ajuster les quantit\u00e9s de concentr\u00e9s riches en prot\u00e9ines<\/h3>\n\n\n\n<p>La premi\u00e8re piste est de <strong>limiter le gaspillage <\/strong>en trouvant un juste \u00e9quilibre entre les apports et les besoins pour assurer des performances zootechniques confomres aux objectifs de l\u2019\u00e9leveur.<\/p>\n\n\n\n<p>Chez les vaches laiti\u00e8res, au dessus de 10 gPDI\/UFL, l\u2019am\u00e9lioration des performances est faible au regard des apports suppl\u00e9mentaires. <strong>Les prot\u00e9ines en plus sont moins bien utilis\u00e9es et l\u2019azote excr\u00e9t\u00e9 (ur\u00e9e) dans le lait augmente fortement.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"298\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Effet-de-lequilibre-azotee-de-la-ration-suir-la-production-laitiere-et-le-taux-proteique-de-vaches-laitieres-recevant-une-ration-a-base-densilage-de-mais.png?resize=647%2C298&#038;ssl=1\" alt=\"Effet de l'\u00e9quilibre azot\u00e9e de la ration suir la production laiti\u00e8re et le taux prot\u00e9ique de vaches laiti\u00e8res recevant une ration \u00e0 base d'ensilage de ma\u00efs\" class=\"wp-image-2616\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Effet-de-lequilibre-azotee-de-la-ration-suir-la-production-laitiere-et-le-taux-proteique-de-vaches-laitieres-recevant-une-ration-a-base-densilage-de-mais.png?w=647&amp;ssl=1 647w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Effet-de-lequilibre-azotee-de-la-ration-suir-la-production-laitiere-et-le-taux-proteique-de-vaches-laitieres-recevant-une-ration-a-base-densilage-de-mais.png?resize=300%2C138&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Effet de l&rsquo;\u00e9quilibre azot\u00e9e de la ration suir la production laiti\u00e8re et le taux prot\u00e9ique de vaches laiti\u00e8res recevant une ration \u00e0 base d&rsquo;ensilage de ma\u00efs<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>R\u00e9duire le niveau prot\u00e9ique des rations permet d\u2019\u00e9conomiser du concentr\u00e9 prot\u00e9ique<\/strong>, notamment achet\u00e9. Les performances zootechniques diminuent l\u00e9g\u00e8rement jusqu\u2019\u00e0 90-95g de PDI\/UFL. En de\u00e7\u00e0 de 90 grammes de PDI\/UFL. La baisse de performances est plus forte surtout lorsqu\u2019elle est associ\u00e9e \u00e0 une baisse possible de la consommation : <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>-1,7 kg de lait\/vache\/jour pour une r\u00e9duction de l\u2019apport de tourteau de soja de 1 kg\/j\/vache, <\/li>\n\n\n\n<li>jusqu\u2019\u00e0 5 kg de lait\/vache\/jour pour une baisse de l\u2019apport de tourteau de soja de 2 kg\/j\/vache.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Am\u00e9liorer l\u2019efficience d\u2019utilisation des prot\u00e9ines<\/h3>\n\n\n\n<p>L\u2019efficience des prot\u00e9ines m\u00e9tabolisables (effPDI) est le rapport entre les prot\u00e9ines utilis\u00e9es pour les fonctions non productives (phan\u00e8res, azote urinaire endog\u00e8ne, azote f\u00e9cale endog\u00e8ne) et productives (lait et viande) d\u2019une part, et les PDI disponibles (g\/j) d\u2019autre part. Cette efficience est variable et d\u00e9pend de plusieurs facteurs. En effet, contrairement \u00e0 l\u2019\u00e9nergie,<strong> les vaches laiti\u00e8res peuvent <\/strong>a<strong>ccro\u00eetre l\u2019efficience d\u2019utilisation des prot\u00e9ines lors d&rsquo;apports restreints<\/strong>. Lorsque la concentration de la ration en PDI\/kg MS augmente, l\u2019effPDI diminue. Ainsi, pour une vache laiti\u00e8re, il faut seulement 45 g de PDI pour produire 1 kg de lait \u00e0 32 g\/kg de taux prot\u00e9ique avec une effPDI de 72 % (soit une ration \u00e0 90 g de PDI\/kg MS). Alors qu\u2019il en faut 51 g avec une effPDI de 63\u00a0%.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"355\" height=\"341\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Quantite-de-PDI-pour-produire-1-kg-de-lait.png?resize=355%2C341&#038;ssl=1\" alt=\"Quantit\u00e9 de PDI pour produire 1 kg de lait\" class=\"wp-image-2617\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Quantite-de-PDI-pour-produire-1-kg-de-lait.png?w=355&amp;ssl=1 355w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Quantite-de-PDI-pour-produire-1-kg-de-lait.png?resize=300%2C288&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 355px) 100vw, 355px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Quantit\u00e9 de PDI pour produire 1 kg de lait<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Remplacer le tourteau de soja par des graines prot\u00e9agineux autoproduites<\/h3>\n\n\n\n<p>Pour r\u00e9duire la quantit\u00e9 de tourteau de soja import\u00e9, des coproduits permettant de densifier la ration en prot\u00e9ines (&gt; 15\u00a0% MAT) comme le tourteau de colza ou la luzerne d\u00e9shydrat\u00e9e, ont montr\u00e9 un <strong>int\u00e9r\u00eat zootechnique<\/strong>. De plus, ils permettent d\u2019am\u00e9liorer l\u2019autonomie prot\u00e9ique \u00e0 l\u2019\u00e9chelle nationale. Cependant, \u00e0 l\u2019\u00e9chelle de l\u2019exploitation, ces coproduits sont achet\u00e9s \u00e0 l\u2019ext\u00e9rieur. L<strong>e pois, la f\u00e9verole et le lupin sont les trois principales graines qui peuvent remplacer le tourteau de soja dans l\u2019alimentation des vaches laiti\u00e8res et des jeunes bovins.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Le pois, la f\u00e9verole et le lupin pr\u00e9sentent une valeur \u00e9nerg\u00e9tique \u00e9quivalente aux c\u00e9r\u00e9ales, mais des teneurs en MAT interm\u00e9diaires, entre les c\u00e9r\u00e9ales et le tourteau de soja. La teneur en MAT du pois (233 g\/kg MS) est inf\u00e9rieure \u00e0 celle de la f\u00e9verole (311 g\/kg MS). Alors que celle du lupin est la plus \u00e9lev\u00e9e des trois graines (380 g\/kg MS). Ces teneurs restent toutefois inf\u00e9rieures de 25 \u00e0 50\u00a0% \u00e0 celles du tourteau de soja. Par ailleurs,<strong> les prot\u00e9ines de ces graines sont rapidement d\u00e9grad\u00e9es dans le rumen ce qui explique leurs faibles teneurs en PDI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"669\" height=\"263\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Comparaison-de-la-composition-et-des-valeurs-alimentaires-des-graines-proteagineuses-au-tourteau-de-soja-et-au-ble-tendre.png?resize=669%2C263&#038;ssl=1\" alt=\"Comparaison de la composition et des valeurs alimentaires des graines prot\u00e9agineuses au tourteau de soja et au bl\u00e9 tendre\" class=\"wp-image-2618\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Comparaison-de-la-composition-et-des-valeurs-alimentaires-des-graines-proteagineuses-au-tourteau-de-soja-et-au-ble-tendre.png?w=669&amp;ssl=1 669w, https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/Comparaison-de-la-composition-et-des-valeurs-alimentaires-des-graines-proteagineuses-au-tourteau-de-soja-et-au-ble-tendre.png?resize=300%2C118&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 669px) 100vw, 669px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Comparaison de la composition et des valeurs alimentaires des graines prot\u00e9agineuses au tourteau de soja et au bl\u00e9 tendre<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>En brut, pour remplacer 1 kg de tourteau de soja, il faut compter <\/strong>: <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>2,6 kg de pois, <\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>2,5 kg de f\u00e9verole <\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>ou 1,6 kg de lupin.<\/strong> <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dans ces conditions, le pois et la f\u00e9verole peuvent \u00eatre utilis\u00e9s comme seuls concentr\u00e9s prot\u00e9iques pour des niveaux de production ne d\u00e9passant pas 25 \u00e0 28 kg de lait\/jour. Alors que le seuil est port\u00e9 \u00e0 environ 30 kg de lait\/jour avec du lupin. <strong>Cela suppose d\u2019accepter un exc\u00e8s d\u2019azote soluble<\/strong> (se traduisant par une balance prot\u00e9ique du rumen \u00e9lev\u00e9e). Au-del\u00e0 de ces niveaux de production, il faudra associer les prot\u00e9agineux \u00e0 des aliments plus concentr\u00e9s en PDI.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u2019un point de vue zootechnique, le pois, la f\u00e9verole, le lupin, et dans une moindre mesure la graine de soja, peuvent remplacer tout ou une partie du tourteau de soja de la ration<\/strong>. Il semble n\u00e9anmoins difficile, avec des animaux \u00e0 forts besoins et dans des r\u00e9gimes comportant plus de 65 % de ma\u00efs ensilage pour les vaches laiti\u00e8res, de remplacer en totalit\u00e9 le tourteau utilis\u00e9 par des graines crues de prot\u00e9agineux pour corriger le fort d\u00e9ficit prot\u00e9ique de la ration, sans p\u00e9naliser les performances.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Le toastage et l\u2019extrusion sont des pistes s\u00e9duisantes pour am\u00e9liorer la teneur en prot\u00e9ines m\u00e9tabolisables des prot\u00e9agineux.<\/strong> Malgr\u00e9 une am\u00e9lioration de la valeur PDI des graines permise par ces process, aucune am\u00e9lioration significative des performances zootechniques n\u2019est observ\u00e9e dans les essais in vivo r\u00e9cents. De plus, il semble que l\u2019am\u00e9lioration des valeurs PDI permise par ces techniques soit contrebalanc\u00e9e par un d\u00e9ficit accru en acides amin\u00e9s limitants (m\u00e9thionine).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Les graines prot\u00e9agineuses ne constituent donc pas une solution unique pour remplacer le tourteau de soja.<\/strong> Leur culture et leur introduction dans la ration des bovins doivent s\u2019int\u00e9grer dans l\u2019\u00e9quilibre global de l\u2019exploitation, en particulier l\u2019assolement et les co\u00fbts associ\u00e9s. Enfin, l\u2019int\u00e9r\u00eat \u00e9conomique pour l\u2019\u00e9leveur de remplacer le tourteau de soja par un prot\u00e9agineux reste \u00e0 pr\u00e9ciser dans le contexte actuel.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Retrouvez l&rsquo;article \u00ab\u00a0les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?\u00a0\u00bb en lecture et t\u00e9l\u00e9chargement ci-dessous :<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"_3d-flip-book  fb3d-fullscreen-mode full-size\" data-id=\"2610\" data-mode=\"fullscreen\" data-title=\"false\" data-template=\"short-white-book-view\" data-lightbox=\"dark-shadow\" data-urlparam=\"fb3d-page\" data-page-n=\"0\" data-pdf=\"\" data-tax=\"null\" data-thumbnail=\"\" data-cols=\"3\" data-book-template=\"default\" data-trigger=\"\"><\/div><script type=\"text\/javascript\">window.FB3D_CLIENT_DATA = window.FB3D_CLIENT_DATA || [];FB3D_CLIENT_DATA.push('eyJwb3N0cyI6eyIyNjEwIjp7IklEIjoyNjEwLCJ0aXRsZSI6Ik9sXHUwMGU5b3Byb3RcdTAwZTlhZ2luZXV4IGV0IGNvbnRyaWJ1dGlvbiBhdXRvbm9taWUgcHJvdFx1MDBlOWlxdWUgZGVzIFx1MDBlOWxldmFnZXMiLCJ0eXBlIjoicGRmIiwicmVhZHlfZnVuY3Rpb24iOiIiLCJib29rX3N0eWxlIjoiZmxhdCIsImJvb2tfdGVtcGxhdGUiOiJub25lIiwib3V0bGluZSI6W10sImRhdGEiOnsicG9zdF9JRCI6IjAiLCJndWlkIjoiIiwicGFnZXNfY3VzdG9taXphdGlvbiI6ImFsbCIsInBkZl9wYWdlcyI6MH0sInRodW1ibmFpbCI6eyJkYXRhIjp7InBvc3RfSUQiOiIwIn0sInR5cGUiOiJhdXRvIn0sInByb3BzIjp7ImhlaWdodCI6ImF1dG8iLCJ3aWR0aCI6ImF1dG8iLCJiYWNrZ3JvdW5kQ29sb3IiOiJhdXRvIiwiYmFja2dyb3VuZEltYWdlIjoiYXV0byIsImJhY2tncm91bmRTdHlsZSI6ImF1dG8iLCJoaWdobGlnaHRMaW5rcyI6ImF1dG8iLCJsaWdodGluZyI6ImF1dG8iLCJncmF2aXR5IjoiYXV0byIsImNhY2hlZFBhZ2VzIjoiYXV0byIsInJlbmRlckluYWN0aXZlUGFnZXMiOiJhdXRvIiwicmVuZGVySW5hY3RpdmVQYWdlc09uTW9iaWxlIjoiYXV0byIsInJlbmRlcldoaWxlRmxpcHBpbmciOiJhdXRvIiwicGFnZXNGb3JQcmVkaWN0aW5nIjoiYXV0byIsInByZWxvYWRQYWdlcyI6ImF1dG8iLCJydGwiOiJhdXRvIiwiaW50ZXJhY3RpdmVDb3JuZXJzIjoiYXV0byIsIm1heERlcHRoIjoiYXV0byIsImF1dG9QbGF5RHVyYXRpb24iOiJhdXRvIiwic2hlZXQiOnsic3RhcnRWZWxvY2l0eSI6ImF1dG8iLCJjb3JuZXJEZXZpYXRpb24iOiJhdXRvIiwiZmxleGliaWxpdHkiOiJhdXRvIiwiZmxleGlibGVDb3JuZXIiOiJhdXRvIiwiYmVuZGluZyI6ImF1dG8iLCJ3YXZlIjoiYXV0byIsIndpZHRoVGV4ZWxzIjoiYXV0byIsImhlaWdodFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJjb2xvciI6ImF1dG8iLCJzaWRlIjoiYXV0byIsInNoYXBlIjoiYXV0byJ9LCJjb3ZlciI6eyJzdGFydFZlbG9jaXR5IjoiYXV0byIsImZsZXhpYmlsaXR5IjoiYXV0byIsImZsZXhpYmxlQ29ybmVyIjoiYXV0byIsImJlbmRpbmciOiJhdXRvIiwid2F2ZSI6ImF1dG8iLCJ3aWR0aFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJoZWlnaHRUZXhlbHMiOiJhdXRvIiwiY29sb3IiOiJhdXRvIiwiZGVwdGgiOiJhdXRvIiwicGFkZGluZyI6ImF1dG8iLCJiaW5kZXJUZXh0dXJlIjoiYXV0byIsIm1hc3MiOiJhdXRvIiwic2lkZSI6ImF1dG8iLCJzaGFwZSI6ImF1dG8ifSwicGFnZSI6eyJzdGFydFZlbG9jaXR5IjoiYXV0byIsImZsZXhpYmlsaXR5IjoiYXV0byIsImZsZXhpYmxlQ29ybmVyIjoiYXV0byIsImJlbmRpbmciOiJhdXRvIiwid2F2ZSI6ImF1dG8iLCJ3aWR0aFRleGVscyI6ImF1dG8iLCJoZWlnaHRUZXhlbHMiOiJhdXRvIiwiY29sb3IiOiJhdXRvIiwiZGVwdGgiOiJhdXRvIiwibWFzcyI6ImF1dG8iLCJzaWRlIjoiYXV0byIsInNoYXBlIjoiYXV0byJ9fSwiY29udHJvbFByb3BzIjp7ImFjdGlvbnMiOnsiY21kVG9jIjp7ImVuYWJsZWQiOiJhdXRvIiwiZW5hYmxlZEluTmFycm93IjoiYXV0byIsImFjdGl2ZSI6ImF1dG8iLCJkZWZhdWx0VGFiIjoiYXV0byJ9LCJjbWRBdXRvUGxheSI6eyJlbmFibGVkIjoiYXV0byIsImVuYWJsZWRJbk5hcnJvdyI6ImF1dG8iLCJhY3RpdmUiOiJhdXRvIn0sImNtZFNhdmUiOnsiZW5hYmxlZCI6ImF1dG8iLCJlbmFibGVkSW5OYXJyb3ciOiJhdXRvIn0sImNtZFByaW50Ijp7ImVuYWJsZWQiOiJhdXRvIiwiZW5hYmxlZEluTmFycm93IjoiYXV0byJ9LCJjbWRTaW5nbGVQYWdlIjp7ImVuYWJsZWQiOiJhdXRvIiwiZW5hYmxlZEluTmFycm93IjoiYXV0byIsImFjdGl2ZSI6ImF1dG8iLCJhY3RpdmVGb3JNb2JpbGUiOiJhdXRvIn0sIndpZFRvb2xiYXIiOnsiZW5hYmxlZCI6ImF1dG8iLCJlbmFibGVkSW5OYXJyb3ciOiJhdXRvIn19fSwiYXV0b1RodW1ibmFpbCI6bnVsbCwicG9zdF9uYW1lIjoib2xlb3Byb3RlYWdpbmV1eC1jb250cmlidXRpb24tYXV0b25vbWllLXByb3RlaXF1ZS1kZXMtZWxldmFnZXMiLCJwb3N0X3R5cGUiOiIzZC1mbGlwLWJvb2sifX0sInBhZ2VzIjpbXSwiZmlyc3RQYWdlcyI6W119');window.FB3D_CLIENT_LOCALE && FB3D_CLIENT_LOCALE.render && FB3D_CLIENT_LOCALE.render();<\/script>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sources utilis\u00e9e pour r\u00e9diger notre publication : les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?<\/h2>\n\n\n\n<p><em>JURQUET J. et al, 2023. Autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages bovins&nbsp;: quels aliments pour remplacer le tourteau de soja&nbsp;? Journ\u00e9es de printemps AFPF <\/em><a href=\"https:\/\/afpf-asso.fr\/archives-themes-et-actes\/journees-de-printemps-2023\"><em>https:\/\/afpf-asso.fr\/archives-themes-et-actes\/journees-de-printemps-2023<\/em><\/a><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>PEYRONNET C. et al, 2023. Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux&nbsp;: contribution \u00e0 la souverainet\u00e9 prot\u00e9ique. Journ\u00e9es de printemps AFPF <\/em><a href=\"https:\/\/afpf-asso.fr\/archives-themes-et-actes\/journees-de-printemps-2023\"><em>https:\/\/afpf-asso.fr\/archives-themes-et-actes\/journees-de-printemps-2023<\/em><\/a><em><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2623,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[39,32],"tags":[],"class_list":["post-2611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nourrir-les-animaux","category-reductions-dintrants-en-cultures-et-en-elevage"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique - L&#039;ARAD2<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Nouvelle th\u00e9matique : les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"L&#039;ARAD2\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-06-14T15:10:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-15T10:54:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Lola\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Lola\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Lola\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05\"},\"headline\":\"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique\",\"datePublished\":\"2023-06-14T15:10:18+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-15T10:54:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/\"},\"wordCount\":2301,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/06\\\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Nourrir les animaux\",\"R\u00e9ductions d'intrants en cultures et en \u00e9levage\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/\",\"name\":\"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique - L&#039;ARAD2\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/06\\\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"datePublished\":\"2023-06-14T15:10:18+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-15T10:54:50+00:00\",\"description\":\"Nouvelle th\u00e9matique : les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/06\\\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/06\\\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"width\":1200,\"height\":800},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\",\"name\":\"L&#039;ARAD2\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#organization\",\"name\":\"L&#039;ARAD2\",\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2020\\\/10\\\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2020\\\/10\\\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1\",\"width\":400,\"height\":223,\"caption\":\"L&#039;ARAD2\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05\",\"name\":\"Lola\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Lola\"},\"sameAs\":[\"lola\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/normandiemaine.cerfrance.fr\\\/arad2\\\/author\\\/lola\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique - L&#039;ARAD2","description":"Nouvelle th\u00e9matique : les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique","og_description":"Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?","og_url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/","og_site_name":"L&#039;ARAD2","article_published_time":"2023-06-14T15:10:18+00:00","article_modified_time":"2023-06-15T10:54:50+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png","type":"image\/png"}],"author":"Lola","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique","twitter_description":"Les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?","twitter_image":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Lola","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/"},"author":{"name":"Lola","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/person\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05"},"headline":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique","datePublished":"2023-06-14T15:10:18+00:00","dateModified":"2023-06-15T10:54:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/"},"wordCount":2301,"publisher":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1","articleSection":["Nourrir les animaux","R\u00e9ductions d'intrants en cultures et en \u00e9levage"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/","name":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique - L&#039;ARAD2","isPartOf":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1","datePublished":"2023-06-14T15:10:18+00:00","dateModified":"2023-06-15T10:54:50+00:00","description":"Nouvelle th\u00e9matique : les ol\u00e9oprot\u00e9agineux\u00a0: quelle contribution possible \u00e0 l\u2019autonomie prot\u00e9ique des \u00e9levages\u00a0en France ?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1","width":1200,"height":800},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/oleoproteagineux-et-autonomie-proteique\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ol\u00e9oprot\u00e9agineux et autonomie prot\u00e9ique"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#website","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/","name":"L&#039;ARAD2","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#organization","name":"L&#039;ARAD2","url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2020\/10\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2020\/10\/Logo-arad2.png?fit=400%2C223&ssl=1","width":400,"height":223,"caption":"L&#039;ARAD2"},"image":{"@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/#\/schema\/person\/9d5645901ac39987762b3b959a346f05","name":"Lola","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d107c1b0f7f9e6250c6c7f9239b8c025730a0a51e46eebc2e1e6a38220f74e7d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Lola"},"sameAs":["lola"],"url":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/author\/lola\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/06\/feverole.png?fit=1200%2C800&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2611"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2631,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2611\/revisions\/2631"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/normandiemaine.cerfrance.fr\/arad2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}